NASZE ARTYKUŁY
Neolamprologus prochilus (Bailey & Stewart, 1977)
tekst i fotografie: Magdalena i Przemysław Mirek (www.suephoto.pl)
Artykuł ten został opublikowany w czasopiśmie
"Nasze Akwarium" nr 101/2008
tekst i fotografie: Magdalena i Przemysław Mirek (www.suephoto.pl)
Artykuł ten został opublikowany w czasopiśmie
"Nasze Akwarium" nr 101/2008
Neolamprologus prochilus to jeden z najrzadziej hodowanych i najgorzej opisanych przedstawicieli plemienia Lamprologini. Informacje, które można znaleźć na jego temat w książkach, czasopismach oraz w Internecie są szczątkowe. Czas to zmienić…
Po raz pierwszy gatunek ten został opisany w 1977 roku przez Reeve’a Bailey’a oraz Donalda Stewarta jako Lamprologus prochilus. Natomiast w 1985 roku Jean Colombe i Robert Allgayer zaliczyli „prochilusa” do nowo utworzonego rodzaju Neolamprologus.
Ryby te zawdzięczają swą nazwę gatunkową niespotykanemu kształtowi pyska, prochilus - pochodzi od greckich słów πγ? = do przodu i χειλος = usta.
Według Bailey’a i Stewarta (1977) „prochilus” najbliżej spokrewniony jest z Lamprologus niger (obecnie Neolamprologus niger), z którym posiada wiele cech wspólnych.
Miejsce występowania
Neolamprologus prochilus to endemiczny przedstawiciel Tanganiki. Zamieszkuje odcinek około dwóch kilometrów w okolicach wioski Mpulungu w Zambii (południowa część jeziora). Nie są znane warianty geograficzne tego gatunku.
„Prochilusy” spotykane są głównie w głębiej położonych (poniżej 15 metrów) miejscach strefy skalistej i przejściowej. Środowiskiem ich życia są wysokie groty i szczeliny skalne, w których ryby polują, rozmnażają się oraz chronią przed niebezpieczeństwem.
W naturze ich pokarmem są głównie skorupiaki, ale nie gardzą również małymi rybami oraz larwami owadów. To drapieżniki wyspecjalizowane w wyciąganiu swych ofiar z wąskich szczelin skalistego podłoża. Penetrację takich miejsc ułatwia im bocznie spłaszczone ciało. Ryby te preferują polowanie z zaskoczenia, ponieważ nie są w stanie złapać szybko pływającej zdobyczy.
Budowa ciała
Neolamprologus prochilus to jeden z największych przedstawicieli plemienia Lamprologini. Dorosłe samce (według różnych źródeł) osiągają 14-17 cm, a samice 9-10 cm długości. Ciało ich jest wysokie, bocznie spłaszczone, stosunkowo masywne. Na pierwszy rzut oka wyglądem przypominają altolamprologusy. W zależności od panujących warunków oraz nastroju ryba przybiera kolor od kremoworóżowego do ciemnoszarego (w Internecie można również spotkać zdjęcia samicy o pomarańczowym ubarwieniu ciała, ale brak jakichkolwiek informacji o miejscu jej odłowu, wieku, warunkach życia itd.). Na ciele znajduje się szereg pionowych, ciemnobrązowych pasów, które rozpoczynają się na głowie, a kończą przy ogonie. Pasy te są mocno zaznaczone u osobników młodych, natomiast wraz ze wzrostem ryby, bledną, „rozmywają się”. U dorosłych ryb (szczególnie w przypadku samców) najczęściej widoczne są tylko niewielkie ich fragmenty, które zwykle układają się w dwa podłużne, biegnące wzdłuż całej długości ciała, niejednolite pasy. U nasady płetwy ogonowej znajduje się ciemna plamka. Płetwy: grzbietowa, ogonowa i odbytowa posiadają jasnożółte lub jasnopomarańczowe obrzeżenie.
„Prochilusy” posiadają ogromny, skierowany ku górze pysk wypełniony stożkowatymi zębami. Na głowie, w części czołowej, na wysokości oczu znajduje się charakterystyczne wklęśnięcie.
U ryb tych nie występuje dymorfizm płciowy. Jedyne różnice to większe rozmiary ciała samca oraz pojawiające się u niego w okresie tarła niebieskie, fluoryzujące znamiona w kształcie sierpa, umiejscowione pod oczami.
Rozmnażanie
Rozród „prochilusów” przebiega w podobny sposób, jak u innych ryb z plemienia Lamprologini. Ryby dobierają się w parę i zajmują grotę skalną (w akwarium może to być również odpowiedniej wielkości muszla) dostosowując zarówno ją, jak i jej otoczenie do swoich potrzeb. Dobrana para przebywa w pobliżu kryjówki, tylko od czasu do czasu wybierając się na dalsze „wyprawy”. Gdy samica jest gotowa do tarła, to ona rozpoczyna adorację samca. Ryby pływają po akwarium w parze, dokładnie oczyszczają zajmowaną grotę. W końcu samica składa w jej wnętrzu około 50 sztuk ikry, a samiec zapładnia ją trzepocząc ciałem. Samica opiekuje się ikrą i narybkiem. Samiec broni wejścia do groty zdecydowanie przepędzając inne ryby. Pilnuje też by samica nie opuszczała kryjówki. Larwy wykluwają się po około 3 dniach od zapłodnienia, a narybek zaczyna swobodnie pływać po 5-6 dniach. Młode osobniki mają jasno ubarwione ciało z siedmioma ciemnymi, pionowymi pasami.
Akwarium dla Neolamprologus prochilus
Akwarium dla „prochilusów" należy urządzić w sposób typowy dla szczelinowców, pamiętając o zapewnieniu dużej ilości grot i szczelin skalnych. W przypadku gdy ryby nie znajdą odpowiedniej kryjówki, można umieścić w zbiorniku duże muszle, mogące służyć samicy za schronienie i miejsce do złożenia ikry. Minimalna długość zbiornika dla pary to 120 cm. Parametry wody i temperatura jak w przypadku innych mieszkańców Tanganiki.
„Prochilusy” to ryby bardzo wrażliwe na złe parametry wody, szczególnie na wysoki poziom azotynów i azotanów. Jeżeli ich stężenie przekroczy 25 mg/l ryby stają się osowiałe, a w ekstremalnych warunkach zawisają z głową w kierunku powierzchni wody i „ciężko” oddychają.
Żywienie
Neolamprologus prochilus to typowy mięsożerca. Dzięki ogromnemu pyskowi może połknąć zdobycz znacznych rozmiarów. „Prochilus” przyjmuje każdy żywy i mrożony pokarm mięsny. Jego przysmakiem są krewetki. Mniej chętnie pobierany jest pokarm płatkowy. Młodym „prochilusom” podajemy larwy artemii oraz roztarte płatki przeznaczone dla ryb mięsożernych.
Doświadczenia z hodowli
„Prochilusy” przyleciały do firmy Tropheus Tanganika w lipcu 2007 roku. Zostały umieszczone w 400 litrowym akwarium razem z Bathybates ferox, Lepidiolamprologus profundicola oraz Altolamprologus calvus Black. Nie zaobserwowano agresji międzygatunkowej, jednak obsada była zdominowana przez lepidiolamprologusy. Wraz z ich zniknięciem, w akwarium zapanowała harmonia.
9 miesięcy temu ryby trafiły do nas i zostały umieszczone w zbiorniku o objętości 1287 litrów. Obecnie obsada obejmuje: 12 osobników Altolamprologus calvus Black, 4 osobniki Altolamprologus compressiceps Gold, 8 osobników Cyphotilapia frontosa Bulumbora, 18 osobników Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” Mpimbwe Yellow Head, 3 osobniki "Gnathochromis" pfefferi, 3 osobniki (samiec i dwie samice) Neolamprologus prochilus, N. fasciatus, N. brevis, 2 osobniki Lepidiolamprologus attenuatus Yellow i Mastacembalus moori. „Prochilusy” żyją zgodnie ze wszystkimi współmieszkańcami. Samiec wraz z jedną z samic zajął dużą, choć niezbyt wysoką grotę w centralnej części zbiornika. Piasek, z groty i z jej najbliższego otoczenia, został usunięty i przeniesiony tak, że utworzył jakby wał wokół wejścia do groty. Druga samica zamieszkała poza terytorium pary, za skałami, tak aby uniknąć kontaktu wzrokowego. Samiec nie wykazuje nią żadnego zainteresowania.
Neolamprologus prochilus cieszy się w akwarium poważaniem, a większość współmieszkańców trzyma się od niego na dystans. Para zawzięcie broni kryjówki szczególnie w czasie inkubacji ikry (za największego wroga postrzegany jest Mastacembalus moori, który kiedy tylko pojawi się w polu widzenia jest zaciekle atakowany). „Prochilusy” odbyły w naszym zbiorniku kilka tareł, jednak wychowanie młodych przy takiej obsadzie wydaje się nie mieć szans. Do tego celu konieczne byłoby przełożenie kamienia z przyklejoną do niego ikrą do osobnego zbiornika. Nie jest to jednak możliwe, ponieważ waży on ponad sto kilogramów ;)
Obecnie, po kilku nieudanych próbach wyprowadzenia młodych (ikra była zjadana przez innych mieszkańców akwarium), para na okres tarła przeniosła się do glinianej groty. Samiec zawzięcie broni małego wejścia niemal nie oddalając się. Niestety i tym razem nie było szans na odchowanie narybku w akwarium ogólnym.
Towarzystwo dla Neolamprologus prochilus
Neolamprologus prochilus najlepiej trzymać w parach. Dobrym towarzystwem dla nich mogą być ryby z rodzaju Cyphotilapia, Julidochromis, Lepidiolamprologus oraz inne ryby z plemienia Lamprologini. W toni wodnej mogą znaleźć się cyprichromisy, pracyprichromisy lub bentochromisy. W literaturze można spotkać propozycje połączenia „prochilusa” z ksenotilapiami lub Gnathochomis permaxilaris, ale znając ich charakter i wymagania, nie wydaje się to dobrym pomysłem.
Mimo iż Ad Konings nie poleca połączenia „prochilusów” z altolamprologusami, w naszym zbiorniku taka obsada funkcjonuje bez zastrzeżeń. To ciekawe połączenie zarówno pod względem podobieństw w budowie ciała, jak i w zachowaniu.
Neolamprologus prochilus to wyjątkowa ryba, która dotychczas niezmiernie rzadko gościła w akwariach. Mamy nadzieję, że dzięki temu artykułowi grono jej miłośników poszerzy się o akwarystów z Polski.
Podziękowanie
Pragniemy podziękować Krzysztofowi Mrzygłodowi za pomoc w zdobyciu literatury.
Literatura
1.Bailey R. M., Stewart D. J., 1977, Cichlid fishes Lake Tangayika: additions to the Zambian fauna including two new species, Occasional papers of the Museum of Zoology University of Michigan, number 679: 18-22.
2.Colombe J., Allgayer R., 1985, Description de Variabilichromis, Neolamprologus et
Paleolamprologus, genres nouveaux du lac Tanganyika, avec rédescription
des genres Lamprologus Schilthuis, 1891 et de Lepidiolamprologus Pellegrin, 1904 (Pisces, Teleostei, Cichlidae)., Rev. Fr. Cichlidophiles, 49 (5): 9-16, 21-28.
3.Konings A., 2002, Pielęgnice – moja pasja, Cichlid Press – Tigra System Polska, Piaseczno.
4.Konings A., 2005, Back to Nature. Przewodnik po świecie pielęgnic z Tanganiki, Fohrman Aquaristic AB – Tigra System Polska, Piaseczno.
Strony www:
http://www.tanganyika.ru/fishdesc.php?&fid=273
http://akvariesiden.akvariefisk.dk/species/show/?Name=Neolamprologus_prochilus
http://www.fishbase.org/Summary/SpeciesSummary.php?id=8751
http://cichlidae.com/gallery/species.php?s=111
http://www.suephoto.pl/index.php/galeria/index/5/230
Po raz pierwszy gatunek ten został opisany w 1977 roku przez Reeve’a Bailey’a oraz Donalda Stewarta jako Lamprologus prochilus. Natomiast w 1985 roku Jean Colombe i Robert Allgayer zaliczyli „prochilusa” do nowo utworzonego rodzaju Neolamprologus.
Ryby te zawdzięczają swą nazwę gatunkową niespotykanemu kształtowi pyska, prochilus - pochodzi od greckich słów πγ? = do przodu i χειλος = usta.
Według Bailey’a i Stewarta (1977) „prochilus” najbliżej spokrewniony jest z Lamprologus niger (obecnie Neolamprologus niger), z którym posiada wiele cech wspólnych.
Neolamprologus prochilus - para
Miejsce występowania
Neolamprologus prochilus to endemiczny przedstawiciel Tanganiki. Zamieszkuje odcinek około dwóch kilometrów w okolicach wioski Mpulungu w Zambii (południowa część jeziora). Nie są znane warianty geograficzne tego gatunku.
„Prochilusy” spotykane są głównie w głębiej położonych (poniżej 15 metrów) miejscach strefy skalistej i przejściowej. Środowiskiem ich życia są wysokie groty i szczeliny skalne, w których ryby polują, rozmnażają się oraz chronią przed niebezpieczeństwem.
W naturze ich pokarmem są głównie skorupiaki, ale nie gardzą również małymi rybami oraz larwami owadów. To drapieżniki wyspecjalizowane w wyciąganiu swych ofiar z wąskich szczelin skalistego podłoża. Penetrację takich miejsc ułatwia im bocznie spłaszczone ciało. Ryby te preferują polowanie z zaskoczenia, ponieważ nie są w stanie złapać szybko pływającej zdobyczy.
Budowa ciała
Neolamprologus prochilus to jeden z największych przedstawicieli plemienia Lamprologini. Dorosłe samce (według różnych źródeł) osiągają 14-17 cm, a samice 9-10 cm długości. Ciało ich jest wysokie, bocznie spłaszczone, stosunkowo masywne. Na pierwszy rzut oka wyglądem przypominają altolamprologusy. W zależności od panujących warunków oraz nastroju ryba przybiera kolor od kremoworóżowego do ciemnoszarego (w Internecie można również spotkać zdjęcia samicy o pomarańczowym ubarwieniu ciała, ale brak jakichkolwiek informacji o miejscu jej odłowu, wieku, warunkach życia itd.). Na ciele znajduje się szereg pionowych, ciemnobrązowych pasów, które rozpoczynają się na głowie, a kończą przy ogonie. Pasy te są mocno zaznaczone u osobników młodych, natomiast wraz ze wzrostem ryby, bledną, „rozmywają się”. U dorosłych ryb (szczególnie w przypadku samców) najczęściej widoczne są tylko niewielkie ich fragmenty, które zwykle układają się w dwa podłużne, biegnące wzdłuż całej długości ciała, niejednolite pasy. U nasady płetwy ogonowej znajduje się ciemna plamka. Płetwy: grzbietowa, ogonowa i odbytowa posiadają jasnożółte lub jasnopomarańczowe obrzeżenie.
„Prochilusy” posiadają ogromny, skierowany ku górze pysk wypełniony stożkowatymi zębami. Na głowie, w części czołowej, na wysokości oczu znajduje się charakterystyczne wklęśnięcie.
U ryb tych nie występuje dymorfizm płciowy. Jedyne różnice to większe rozmiary ciała samca oraz pojawiające się u niego w okresie tarła niebieskie, fluoryzujące znamiona w kształcie sierpa, umiejscowione pod oczami.
Neolamprologus prochilus - samiec
Rozmnażanie
Rozród „prochilusów” przebiega w podobny sposób, jak u innych ryb z plemienia Lamprologini. Ryby dobierają się w parę i zajmują grotę skalną (w akwarium może to być również odpowiedniej wielkości muszla) dostosowując zarówno ją, jak i jej otoczenie do swoich potrzeb. Dobrana para przebywa w pobliżu kryjówki, tylko od czasu do czasu wybierając się na dalsze „wyprawy”. Gdy samica jest gotowa do tarła, to ona rozpoczyna adorację samca. Ryby pływają po akwarium w parze, dokładnie oczyszczają zajmowaną grotę. W końcu samica składa w jej wnętrzu około 50 sztuk ikry, a samiec zapładnia ją trzepocząc ciałem. Samica opiekuje się ikrą i narybkiem. Samiec broni wejścia do groty zdecydowanie przepędzając inne ryby. Pilnuje też by samica nie opuszczała kryjówki. Larwy wykluwają się po około 3 dniach od zapłodnienia, a narybek zaczyna swobodnie pływać po 5-6 dniach. Młode osobniki mają jasno ubarwione ciało z siedmioma ciemnymi, pionowymi pasami.
Akwarium dla Neolamprologus prochilus
Akwarium dla „prochilusów" należy urządzić w sposób typowy dla szczelinowców, pamiętając o zapewnieniu dużej ilości grot i szczelin skalnych. W przypadku gdy ryby nie znajdą odpowiedniej kryjówki, można umieścić w zbiorniku duże muszle, mogące służyć samicy za schronienie i miejsce do złożenia ikry. Minimalna długość zbiornika dla pary to 120 cm. Parametry wody i temperatura jak w przypadku innych mieszkańców Tanganiki.
„Prochilusy” to ryby bardzo wrażliwe na złe parametry wody, szczególnie na wysoki poziom azotynów i azotanów. Jeżeli ich stężenie przekroczy 25 mg/l ryby stają się osowiałe, a w ekstremalnych warunkach zawisają z głową w kierunku powierzchni wody i „ciężko” oddychają.
Neolamprologus prochilus - samica
Żywienie
Neolamprologus prochilus to typowy mięsożerca. Dzięki ogromnemu pyskowi może połknąć zdobycz znacznych rozmiarów. „Prochilus” przyjmuje każdy żywy i mrożony pokarm mięsny. Jego przysmakiem są krewetki. Mniej chętnie pobierany jest pokarm płatkowy. Młodym „prochilusom” podajemy larwy artemii oraz roztarte płatki przeznaczone dla ryb mięsożernych.
Doświadczenia z hodowli
„Prochilusy” przyleciały do firmy Tropheus Tanganika w lipcu 2007 roku. Zostały umieszczone w 400 litrowym akwarium razem z Bathybates ferox, Lepidiolamprologus profundicola oraz Altolamprologus calvus Black. Nie zaobserwowano agresji międzygatunkowej, jednak obsada była zdominowana przez lepidiolamprologusy. Wraz z ich zniknięciem, w akwarium zapanowała harmonia.
9 miesięcy temu ryby trafiły do nas i zostały umieszczone w zbiorniku o objętości 1287 litrów. Obecnie obsada obejmuje: 12 osobników Altolamprologus calvus Black, 4 osobniki Altolamprologus compressiceps Gold, 8 osobników Cyphotilapia frontosa Bulumbora, 18 osobników Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” Mpimbwe Yellow Head, 3 osobniki "Gnathochromis" pfefferi, 3 osobniki (samiec i dwie samice) Neolamprologus prochilus, N. fasciatus, N. brevis, 2 osobniki Lepidiolamprologus attenuatus Yellow i Mastacembalus moori. „Prochilusy” żyją zgodnie ze wszystkimi współmieszkańcami. Samiec wraz z jedną z samic zajął dużą, choć niezbyt wysoką grotę w centralnej części zbiornika. Piasek, z groty i z jej najbliższego otoczenia, został usunięty i przeniesiony tak, że utworzył jakby wał wokół wejścia do groty. Druga samica zamieszkała poza terytorium pary, za skałami, tak aby uniknąć kontaktu wzrokowego. Samiec nie wykazuje nią żadnego zainteresowania.
Neolamprologus prochilus cieszy się w akwarium poważaniem, a większość współmieszkańców trzyma się od niego na dystans. Para zawzięcie broni kryjówki szczególnie w czasie inkubacji ikry (za największego wroga postrzegany jest Mastacembalus moori, który kiedy tylko pojawi się w polu widzenia jest zaciekle atakowany). „Prochilusy” odbyły w naszym zbiorniku kilka tareł, jednak wychowanie młodych przy takiej obsadzie wydaje się nie mieć szans. Do tego celu konieczne byłoby przełożenie kamienia z przyklejoną do niego ikrą do osobnego zbiornika. Nie jest to jednak możliwe, ponieważ waży on ponad sto kilogramów ;)
Obecnie, po kilku nieudanych próbach wyprowadzenia młodych (ikra była zjadana przez innych mieszkańców akwarium), para na okres tarła przeniosła się do glinianej groty. Samiec zawzięcie broni małego wejścia niemal nie oddalając się. Niestety i tym razem nie było szans na odchowanie narybku w akwarium ogólnym.
Neolamprologus prochilus - samiec
Towarzystwo dla Neolamprologus prochilus
Neolamprologus prochilus najlepiej trzymać w parach. Dobrym towarzystwem dla nich mogą być ryby z rodzaju Cyphotilapia, Julidochromis, Lepidiolamprologus oraz inne ryby z plemienia Lamprologini. W toni wodnej mogą znaleźć się cyprichromisy, pracyprichromisy lub bentochromisy. W literaturze można spotkać propozycje połączenia „prochilusa” z ksenotilapiami lub Gnathochomis permaxilaris, ale znając ich charakter i wymagania, nie wydaje się to dobrym pomysłem.
Mimo iż Ad Konings nie poleca połączenia „prochilusów” z altolamprologusami, w naszym zbiorniku taka obsada funkcjonuje bez zastrzeżeń. To ciekawe połączenie zarówno pod względem podobieństw w budowie ciała, jak i w zachowaniu.
Neolamprologus prochilus - samica
Neolamprologus prochilus to wyjątkowa ryba, która dotychczas niezmiernie rzadko gościła w akwariach. Mamy nadzieję, że dzięki temu artykułowi grono jej miłośników poszerzy się o akwarystów z Polski.
Podziękowanie
Pragniemy podziękować Krzysztofowi Mrzygłodowi za pomoc w zdobyciu literatury.
Literatura
1.Bailey R. M., Stewart D. J., 1977, Cichlid fishes Lake Tangayika: additions to the Zambian fauna including two new species, Occasional papers of the Museum of Zoology University of Michigan, number 679: 18-22.
2.Colombe J., Allgayer R., 1985, Description de Variabilichromis, Neolamprologus et
Paleolamprologus, genres nouveaux du lac Tanganyika, avec rédescription
des genres Lamprologus Schilthuis, 1891 et de Lepidiolamprologus Pellegrin, 1904 (Pisces, Teleostei, Cichlidae)., Rev. Fr. Cichlidophiles, 49 (5): 9-16, 21-28.
3.Konings A., 2002, Pielęgnice – moja pasja, Cichlid Press – Tigra System Polska, Piaseczno.
4.Konings A., 2005, Back to Nature. Przewodnik po świecie pielęgnic z Tanganiki, Fohrman Aquaristic AB – Tigra System Polska, Piaseczno.
Strony www:
http://www.tanganyika.ru/fishdesc.php?&fid=273
http://akvariesiden.akvariefisk.dk/species/show/?Name=Neolamprologus_prochilus
http://www.fishbase.org/Summary/SpeciesSummary.php?id=8751
http://cichlidae.com/gallery/species.php?s=111
http://www.suephoto.pl/index.php/galeria/index/5/230