NASZE ARTYKUŁY
Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” Mpimbwe Yellow Head
– o ofierze, która staje się prześladowcą
tekst i fotografie: Magdalena i Przemysław Mirek (www.suephoto.pl)
Artykuł ten został opublikowany w czasopiśmie
"Nasze Akwarium" nr 106/2009
– o ofierze, która staje się prześladowcą
tekst i fotografie: Magdalena i Przemysław Mirek (www.suephoto.pl)
Artykuł ten został opublikowany w czasopiśmie
"Nasze Akwarium" nr 106/2009
Szczep Cyprichromini obejmuje dwa endemiczne rodzaje mieszkańców jeziora Tanganika: Cyprichromis Scheuermann, 1977 i Paracyprichromis Poll, 1986. Do cyprichromisów zaliczane są: Cyprichromis leptosoma, Cyprichromis microlepidotus, Cyprichromis pavo, Cyprichromis zonatus, Cyprichromis coloratus oraz jeden nieopisany gatunek, któremu przyjrzymy się bliżej w tym artykule: Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo”.
Początkowo Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” był uważany za wariant geograficzny Cyprichromis leptosoma. Oba te taksony różnią się jednak wieloma cechami, np.: większe rozmiary, wyższe ciało, wyraźnie zaznaczone wklęśnięcie czołowe na wysokości oczu u Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo”, a także różnice w ubarwieniu zarówno samic jak i samców (Tawil P., 2008). O odrębności tych gatunków świadczy jednak przede wszystkim fakt, że mimo iż ich występowanie w jeziorze w części pokrywa się, nie krzyżują się one ze sobą.
Występowanie
Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” zamieszkuje otwarte wody na głębokości od 5 do 40 m (Konings A., 2005), wzdłuż skalistych wybrzeży w południowej części jeziora. Występuje od Kanoni w Demokratycznej Republice Konga na wybrzeżu zachodnim, do Mpimbwe w Tanzanii na wybrzeżu wschodnim. Znaleźliśmy jednak informacje o lokalizacjach wysuniętych jeszcze bardziej na północ, np.: Kitumba (Demokratyczna Republika Konga), Kekese (Tanzania), Kigoma (Tanzania).
W obrębie taksonu można wyróżnić liczne warianty geograficzne i odmiany barwne. Według informacji zebranych przez osobę podpisującą się nickiem mlokman na www.akvaryum.com/forum/ znanych jest 37 wariantów geograficznych (odmian) Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” m.in. Azuri (Purple Frost), Chaitika, Chikalakate, Chipimbi, Fulwe, Kafungi, Kala Island, Kambwimba, Kantalamba, Kapampa, Kapemba (Black Fin), Kapembwa, Kasombe, Kekese, Kigoma, Kiku (Lemon Breast), Kitumba, Livua (Blue Orchid), Lunangwa (Lemon Side), Lusiba (Lime Ghost), Mamalesa, Mbita, Moba, Molwe, Moliro (Yellow Chin), Mpimbwe, Msalaba, Mzwema, Namansi, Nangu, Nkondwe, Tembwe (Speckleback Rainbow), a także Black Bee, Tricolor (Tricolor Gold Head, Yellow Head) i Turquoise Flame. Oprócz nazw gatunków należących do Cyprichromini autor zebrał również bogatą kolekcję zdjęć (a wśród nich i te naszego autorstwa ;)
Na stronie www.cichlidae.com wymienionych jest jedynie 10 wariantów geograficznych: Chaitika, Isanga, Kapamba, Kapemba, Kekese, Kipimbi, Kitumba, Malasa, Moliro, Mpimbwe.
Z kolei Patrik Tawil w artykule „Przepiękny cyprichromis z Kigoma „Dwarf Jumbo” - karłowaty olbrzym” opublikowanym w czwartym numerze „Tanganika Magazyn”, podzielił „Jumbo” na trzy grupy (ewentualne nowe gatunki): Cyprichromis sp. „Brilliant Jumbo” występujący w centralnej części zachodniego wybrzeża Demokratycznej Republiki Konga, Cyprichromis sp. „Jumbo Tricolor” występujący na znacznym terenie wybrzeża Zambii i Tanzanii, posiadający wiele wariantów geograficznych oraz Cyprichromis sp. „Dwarf Jumbo” występujący w północnej części jeziora.
W wielu opracowaniach można znaleźć jeszcze jedną odmianę Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” z Mbita Island, znaną również pod nazwą Cyprichromis sp. „Leptosoma Goldfin” Mbita, Cyprichromis Mbita „Grandiose”, Cyprichromis „Grandiosus” lub Cyprichromis „Mbita Yellow”. Od 2006 roku jest to jednak odrębny gatunek - Cyprichromis coloratus (Takahashi & Hori).
Nazewnictwo
Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” nie jest opisanym gatunkiem, jest raczej grupą ryb posiadających wspólne cechy. Ustalenie właściwej nomenklatury stanowi więc spore trudności. Zapis przyjęty w tym artykule jest zapisem zaproponowanym przez redakcję „Tanganika Magazyn”. Nazwa składa się z kilku członów: nazwa rodzajowa; następnie skrót „sp.”, który pochodzi od łacińskiego słowa species i jest stosowany, gdy można określić przynależność rodzajową, natomiast istnieją trudności z przyporządkowaniem gatunkowym osobnika; kolejny człon to wskazanie gatunkowe; a określenie „Jumbo” odnosi się do wielkości ryby. Dalej podaje się konkretne miejsce występowania, odmianę lokalną czy formę barwną. W Internecie oraz w handlu często spotyka się nazwy umowne i zapis skrótowy.
Budowa ciała
Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” mają smukłe, wydłużone ciało. Według różnych źródeł samce dorastają do 12/14 cm, a samice do 8/10 cm. Wyraźnie zaznaczony jest dymorfizm płciowy. Wyjątkowo barwne są samce. Zwykle najbardziej efektowną ich częścią ciała jest płetwa ogonowa, która najczęściej jest ubarwiona kontrastowo w stosunku do tułowia. Często dekoracyjne ubarwienie mają także płetwy: grzbietowa i odbytowa oraz głowa. Podstawowe kolory to: żółty, bądź pomarańczowy, niebieski, fioletowy, a nawet czarny. Ich intensywność i odcienie zależą od nastroju oraz kondycji ryb. Ubarwienie samic jest najczęściej jednolicie szare lub różowobeżowe, a nieparzyste płetwy posiadają żółte, niebieskie lub czarne przebarwienia. Młode osobniki są ubarwione podobnie do samic.
W zależności od miejsca występowania zmienia się ubarwienie ciała i płetw zarówno samców, jak i samic (w znacznie mniejszym stopniu). Zmienność ubarwienia występuje nie tylko w przypadku różnych odmian (polimorfizm), ale także w obrębie jednej populacji. Zjawisko to nazywa się polichromatyzmem. Różnice w ubarwieniu mogą dotyczyć koloru ogona, głowy itp. Na przykład u samców Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” Blue Orchid część populacji (miotu) posiada pomarańczowy, a część niebieski ogon. Zjawisko to dotyczy również ubarwienia płetw samic. U „Jumbo” spotykany jest jeszcze jeden typ zmienności ubarwienia, a mianowicie zmienność w trakcie życia pojedynczego osobnika. Najlepszym przykładem mogą tu być samce Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” Kitumba, które będąc niebieskie, wraz z wiekiem mogą stawać się coraz bardziej żółte.
Samce cyprichromisów nie posiadają atrap jajowych. Posiadają natomiast intensywnie żółte zakończenia płetw brzusznych, które pełnią ich rolę w procesie rozmnażania rozpościerając się przed pyskiem samicy w trakcie uwolnienia nasienia.
Zachowanie
Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” to ryby stadne, żyjące w wielkich ławicach, które mogą tworzyć wraz z innymi gatunkami należącymi do Cyprichromini, np. z Cyprichromis leptosoma, Cyprichromis coloratus, Cyprichromis pavo, a także z paracyprichromisami. Samce obierają sobie terytorium w toni wodnej, którego aktywnie bronią. Według Patrika Tawila jest to możliwe za sprawą drobnych różnic w ubarwieniu. Dzięki temu samce mogą się rozpoznawać co z kolei kompensuje brak punktów charakterystycznych w toni (Tawil P., 2008). Samce mogą przejawiać zachowania agresywne w stosunku do innych samców własnego gatunku, a także wobec przedstawicieli innych gatunków, co nasila się szczególnie w okolicach tarła.
Rozmnażanie
Tarło odbywa się w toni wodnej. Samiec zajmuje terytorium i stara się tańcząc zachęcić samicę do tarła. Ustawia się do niej bokiem, napina płetwy, trzepocze ciałem, a w końcu wygina się w łuk eksponując intensywnie żółte zakończenia płetw brzusznych. Gotowa do tarła samica myśląc, że to ziarenka ikry podąża za samcem. Ten ustawia się nad nią stymulując do złożenia ikry, tańczy i w charakterystyczny sposób wysuwa pysk na kształt trąbki. Ryby ustawiają się głową w dół, mają złożone płetwy. Samiczka składa jedno (kilka) ziarenek ikry, które bardzo szybko zbiera do pyska. Następnie samiec zbliża się eksponując żółte zakończenia płetw brzusznych. Samica chwyta je pyszczkiem, a samiec w tym momencie wypuszcza nasienie. Następuje zapłodnienie ikry. Wszystko to dzieje się bardzo szybko. Rytuał powtarza się dopóki samica nie złoży całej ikry. Co chwilę samiec opuszcza samicę i opływa swój rewir strosząc płetwy i przeganiając intruzów. W trakcie tarła oraz bezpośrednio przed nim kolory samca stają się bardzo intensywne.
Samica inkubuje ikrę i narybek przez około 3 tygodnie. Z każdym dniem jej worek gardłowy powiększa się. Inkubująca samica niemal nie pobiera pokarmu. Dba o dobre natlenienie ikry i maluszków co chwilę zmieniając ich ułożenie w pysku. Po wypuszczeniu młodych samica przestaje się nimi interesować. Narybek jest dość duży (ma około 1 cm) i podobny do matki, ich wygląd różnicuje się znacznie później.
W naturze inkubujące samice żyją w dużych ławicach i wypuszczają młode w podobnym czasie. Narybek jest od razu samodzielny, początkowo tworzy grupy przypominające przedszkola.
Doświadczenia z hodowli
W ciągu ostatnich lat mieliśmy okazję kilkakrotnie podziwiać pochodzące z odłowu Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” pływające w firmie Tropheus Tanganika. Były to osobniki z Isanga, Katete, Kekese, Kitumba oraz Mpimbwe. Dwa lata temu zdecydowaliśmy się na zakup 7 dorosłych osobników „Jumbo” Mpimbwe Yellow Head z odłowu, w układzie 4 do 3. Ryby te posiadają wspaniałe, kontrastowe ubarwienie. Trzy samce mają intensywnie żółty ogon, głowę oraz przednią część ciała, w części grzbietowej barwa ta może ciągnąć się niemal przez 2/3 długości ryby. Reszta ciała jest koloru fioletowego. Płetwy grzbietowa i odbytowa są fioletowoniebieskie, jasne, z charakterystycznymi dla każdego osobnika żółtymi i ciemnogranatowymi przebarwieniami. Mogą się one pojawiać na niewielkiej części płetw lub na całej ich powierzchni. Płetwy brzuszne są białe z intensywnie żółtymi zakończeniami. Płetwy piersiowe są przezroczyste, a ich nasady żółte. Czwarty samiec ma odmienne ubarwienie od pozostałych. Jego głowa i ciało jest beżowo-fioletowe, ciemniejące ku tyłowi, ogon niebieski z ciemnogranatowymi, a gdzieniegdzie żółtymi znaczeniami. Płetwy grzbietową i odbytową ma ciemnogranatowe z przejaśnieniami. Płetwy brzuszne białe z intensywnie żółtymi zakończeniami. Płetwy piersiowe przezroczyste z żółtą nasadą. Wokół oka niebieskoognowego samca znajduje się żółta otoczka. Samice mają beżoworóżowe ciało. Nieparzyste płetwy posiadają zróżnicowane ubarwienie od jego braku po jasnożółte i jasnożółte z ciemnymi znaczeniami. Płetwy piersiowe i brzuszne mają przezroczyste. Na pysku samic znajduje się niewielkie, żółte przebarwienie.
Nasze Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” Mpimbwe Yellow Head trafiły do zbiornika o wymiarach 120 x 40 x 40 cm. Oprócz nich obsadę stanowiła: para Altolamprologus calvus Congo Black Pearl, dwie pary Altolamprologus compressiceps Gold, para Neolamprologus fasciatus, samiec i dwie samice Lamprologus brevis oraz Mastacembelus moori. Akwarium to okazało się zdecydowanie zbyt małe dla tak dużych ryb żyjących w toni, jakimi są „Jumbo”. Problemem była zarówno długość jak i wysokość zbiornika. Cała przestrzeń została zajęta przez dominującego samca (z żółtym ogonem), pozostałe samce były zdecydowanie przeganiane, większość czasu spędzały wisząc głową w dół wciśnięte za filtry. W tym czasie obawialiśmy się utraty zdominowanych samców, które żyjąc w ciągłym stresie niemal utraciły swe charakterystyczne kolory, stając się apatyczne. Samice pływały po całym zbiorniku. Dominujący samiec regularnie podchodził do tarła z dwoma samicami, trzecia była prawdopodobnie jeszcze zbyt młoda. W tym czasie nie dochowaliśmy się żadnych młodych, gdyż wypuszczany przez samice narybek, był niemal natychmiast zjadany przez współmieszkańców akwarium.
W styczniu 2007 roku przenieśliśmy ryby do zbiornika o wymiarach 150 x 50 x 50 cm. Do obsady dołączyło 13 młodych Altolamprologus calvus Congo Black Pearl o wielkości 3-6 cm. Ponownie cała toń została zdominowana przez jednego, żółtoogonowego samca, a pozostałe musiały szukać schronienia za skałami i filtrami. Kondycja zdominowanych samców była lepsza, ale nadal nie do pozazdroszczenia. Dominujący samiec podchodził do tarła cyklicznie z kolejnymi samicami. Samice w trakcie inkubacji trzymały się na uboczu. Po około 3 tygodniach przełowiliśmy je do 112 l akwarium przeznaczonego do wychowu narybku. Po wypuszczeniu młodych samice nie wykazywały zainteresowania potomstwem i wróciły do akwarium ogólnego.
W sierpniu 2007 roku 35 młodych „Jumbo” o wielkości 4-6 cm przełowiliśmy do zbiornika o wymiarach 220 x 90 x 65 cm. Były to pierwsze ryby wpuszczone do akwarium. Chcieliśmy, aby miały one czas na przyzwyczajenie się do nowego otoczenia i ewentualne zajęcie terytoriów przed wpuszczeniem reszty obsady. Następnie do zbiornika zostały wprowadzone dorosłe „Jumbo”, młode „calwusy” i reszta obsady 375-tki. Po 2-3 tygodniach przyszła kolej na wpuszczenie 8 młodych osobników Cyphotilapia frontosa Bulumbora (2 osobniki o długości 8 cm i 6 o długości 5 cm). W późniejszym czasie do obsady dołączyły jeszcze: 3 osobniki Neolamprologus prochilus, 3 osobniki „Gnathochromis” pfefferi oraz 2 osobniki Lepidiolamprologus attenuatus Yellow.
Wybrana przez nas obsada wielu wydała się kontrowersyjna i z góry skazana na porażkę. Pytano nas: jak możemy łączyć planktonożerne Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” z jednymi z najgroźniejszych drapieżników z Tanganiki? Przecież w jeziorze Cyphotilapia frontosa zjada „leptosomy” na śniadanie. Dlaczego w akwarium miałoby być inaczej? Mimo licznych ostrzeżeń postanowiliśmy spróbować stworzyć naszą wymarzoną obsadę. Przemyśleliśmy wszystko dokładnie wiele razy, przeprowadziliśmy wiele rozmów. W końcu wprowadziliśmy obsadę zgodnie z powyższą kolejnością i czekaliśmy… Wszystko wyglądało w porządku. W ciągu pierwszego miesiąca zginęło co prawda 10 młodych „Jumbo”, ale jakież było nasze zaskoczenie, gdy zobaczyliśmy, że stały się one łupem nie „frontoz”, a Mastacembelus moori. Młode ryby były dla niego łatwą zdobyczą szczególnie nocą, gdy spały na piasku. Znikały one zawsze pojedynczo, w odstępie jednego - kilku dni. Ilość „leptosom” zmniejszała się także w późniejszym czasie, ale było to zjawisko sporadyczne. Obecnie w naszym zbiorniku pływa 14 osobników Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo”: 4 samce z odłowu (3 z żółtym i 1 z niebieskim ogonem), 2 samice z odłowu oraz 4 samce F1 (2 z żółtą głową i ogonem, 1 z żółtym ogonem i 1 z niebieskim ogonem) oraz 4 samice F1. Akwarium zostało podzielone przez samce z odłowu tak, że jego prawą część z dwoma ustawionymi pionowo skałami, zajął samiec z żółtym ogonem (wcześniej dominujący), część środkową, wokół płaskiej skały zajął samiec z niebieskim ogonem, a część lewą pozostałe dwa samce z odłowu (z żółtymi ogonami). Młode samce nie mogą swobodnie pływać w toni, są przeganiane i najczęściej szukają schronienia miedzy skałami lub w niższych partiach zbiornika. Samice pływają po całym akwarium.
Ten opisany przez nas podział nie funkcjonuje jednak w okresie tarła. Jest to widoczne szczególnie, gdy do tarła przygotowuje się samiec na co dzień zajmujący prawą część zbiornika, dawny dominant. Sytuacja w zbiorniku zmienia się diametralnie. Samiec zaciekle przegania wszystkich konkurentów. Zajmuje teren o długości około 100-120 cm. Rywalom zostaje ukrycie się miedzy skałami lub przebywanie na niewielkim obszarze usytuowanym po prawej i lewej stronie od wybranego rewiru. Co ciekawe po przegonieniu samców swojego gatunku, samiec „Jumbo” przechodzi do odganiania i straszenia przedstawicieli innych gatunków mieszkających w akwarium, szczególnie tych, które stanowią największe zagrożenie dla ikry i narybku, a więc „calwusów”, „attenuatusów”, a nawet „frontoz”. Jego sposobem walki jest prezentowanie intensywnych kolorów, stroszenie, przepychanie, podszczypywanie w bok ciała, uderzanie pyskiem w przeciwnika. Przygotowujący się do tarła samiec „Jumbo” nie czuje do nikogo respektu i potrafi być prawdziwym „zabijaką”. Gdyby zobaczyli to Ci, którzy bali się jeszcze niedawno o jego życie… Po „oczyszczeniu terenu” z ewentualnych rywali oraz intruzów samiec zwabia wybrana samicę i rozpoczyna taniec godowy. Po zakończonym tarle sytuacja w zbiorniku się uspokaja, a samiec powraca na prawą stronę zbiornika. Taki sam scenariusz powtarza się, gdy do tarła przygotowuje się samiec z niebieskim ogonem (zajmujący środkową część zbiornika), ale zajmowany i „oczyszczany” przez niego teren jest mniejszy. Pozostałe samce znajdujące się w zbiorniku mają szansę na przekazanie swoich genów jedynie używając sprytu i wykorzystując nieuwagę aktualnego „przywódcy”, który zajęty przeganianiem rywali i drapieżników opuszcza gotową do tarła samicę. O dziwo taka strategia często przynosi skutek.
Akwarium dla Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo”
Naszym zdaniem akwarium dla Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” powinno mieć minimalną długość 180 cm i wysokość 60 cm. Jest to konieczne, gdyż samiec w okresie godów może zająć terytorium o średnicy od 50 nawet do 120 cm. W zbiorniku musi się znaleźć spora strefa do pływania. Jeżeli decydujemy się na umieszczenie skał, to powinny zostać one ułożone tak, by umożliwić zajęcie rewirów przez kilka samców. Podłoże może być zarówno piaszczyste jak i żwirowe, ponieważ w przypadku tych ryb nie ma to większego znaczenia (na dnie osiadają jedynie w czasie snu). Rośliny nie są wymagane, ale mogą one stanowić pomoc przy rozdzieleniu terytoriów samców.
Wodę dla „Jumbo” przygotowujemy podobnie jak dla innych mieszkańców jeziora Tanganika. Powinna być zasadowa - pH w przedziale 7,8-9, przewodność na poziomie minimum 600 µS, twardość ogólna ponad 15 stopni niemieckich. Optymalna temperatura to 25-28oC.
Filtracja powinna być wydajna, nie wywołując przy tym dużego ruchu wody, tak aby umożliwić rybom swobodne pływanie po całym zbiorniku. Dobrym rozwiązaniem jest umieszczenie w jednej z komór filtra żwiru koralowego lub potłuczonych muszli ślimaków. Woda przepływając przez taki substrat, wypłukuje związki wapnia, które pozwalają utrzymać pH i twardość na odpowiednim poziomie. Proces ten zachodzi na tyle wolno, że nie może być mowy o jego szkodliwym działaniu dla ryb. W celu uzupełnienia zawartości mikroelementów co kilka tygodni można dodawać niewielką ilość roztworu soli morskiej, pamiętając o równoczesnym napowietrzaniu go przynajmniej 24 godziny przed dodaniem do akwarium. Konieczne są regularne podmiany około 30% wody tygodniowo.
Należy pamiętać o przykryciu akwarium. Przestraszone „Jumbo” potrafią wyskoczyć nawet przez wąską szczelinę.
Żywienie
Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” w naturze odżywiają się zooplanktonem, który znajdują w toni wodnej. W akwarium pobierają plankton OSI, odpowiednio małej wielkości żywy i mrożony pokarm mięsny: cyklop, kryl, wodzień, rozdrobniony pokarm płatkowany i granulowany. Ryby powinny być karmione pokarmem o niewielkich rozmiarach, małymi porcjami przynajmniej 3 razy dziennie.
Młode osobniki pobierają larwy artemii, cyklopa, plankton oraz roztarte płatki i granulki przeznaczone dla ryb mięsożernych.
Towarzystwo dla Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo”
Stado „Jumbo” powinno liczyć minimum 8 sztuk, ale obowiązuje tu zasada, że im jest większe tym lepiej. Naszym zdaniem najkorzystniejszy układ płci to 1:1 lub z przewagą samic, lecz opinie hodowców na ten temat są podzielone.
Dzięki rozmowom na www.forum.tropheus.com.pl poznaliśmy wiele obsad zbiorników, w których występowały „Jumbo”. Dobrze sprawdziło się połączenie Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” z cyatofarynksami, Ophthalmotilapia nasuta Tiger, Gnathochromis permaxillaris, Reganochromis caliurus, Callochromis macrops, a także z wieloma gatunkami ksenotilapii m.in. Xenotilapia melanogenys, Xenotilapia singularis, Xenotilapia flavipinnis, Xenotilapia bathyphilus oraz z Xenotilapia nigrolabiata „Red Princess”. Nie sprawdziło się natomiast połączenie z Limnochromis staneri.
Ciekawym pomysłem jest też hodowanie „Jumbo” z innymi przedstawicielami Cyprichromini. Godne polecenia jest połączenie z Cyprichromis pavo, Cyprichromis microlepidotus czy z Cyprichromis coloratus. Należy pamiętać, że nie należy łączyć w jednym zbiorniku wariantów geograficznych i odmian barwnych „Jumbo”. Istnieją różne opinie na temat połączenia Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” z paracyprichromisami. Naszym zdaniem jest to jednak działanie bardzo ryzykowne. Z powodu różnicy wielkości i temperamentu, często zdarza się, że paracyprichromisy zostają całkowicie zdominowane.
Wielu hodowców decyduje się na połączenie „Jumbo” z przedstawicielami mięsożernej Tanganiki (lamprologusami, altolamprologusami, lepidiolamprologusami). Taki układ działa bez zarzutu, ale nie ma możliwości wychowu narybku cyprichromisów w akwarium ogólnym. Młode zaraz po wypuszczeniu z pyska matki zostają zabite (mniejsze lamprologusy), bądź zjedzone. Konieczne jest więc odłowienie inkubujących samic do akwarium przeznaczonego do wychowu narybku.
Mimo iż znaliśmy przykłady nieudanego połączenia cyprichromisów z cyfotilapiami, postanowiliśmy nie zrażać się niepowodzeniami innych i spróbować hodować wspólnie te dwa gatunki w naszym nowym zbiorniku. Dorosłe Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” to stosunkowo duże ryby, aktywnie pływające w toni wodnej. W razie zagrożenia potrafią szybko uciekać, a także skutecznie ukrywać się między skałami. W ciągu dnia nie są niepokojone przez przedstawicieli innych gatunków. Zagrożone są natomiast w nocy, gdy śpią na piasku lub przyczepione po skał. Wydaje nam się, że podstawą sukcesu w połączeniu tych gatunków było wybranie do obsady dużych przedstawicieli cyprichromisów oraz młodych, urodzonych w akwarium „frontoz”. Duże znaczenie miała również wybrana przez nas kolejność wprowadzanych gatunków przy zasiedleniu zbiornika.
Podsumowanie
Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” to wspaniałe ryby posiadające w zależności od okoliczności dwa oblicza: łagodne lub waleczne. Pięknie prezentują się w dużym stadzie. Polecamy je zarówno do zbiorników z pielęgnicami piaskowymi, jak i z obsadą mięsożerną.
Literatura:
1. Konings A., 2002, Pielęgnice – moja pasja, Cichlid Press – Tigra System Polska, Piaseczno.
2. Konings A., 2005, Back to Nature. Przewodnik po świecie pielęgnic z Tanganiki, Fohrman Aquaristic AB – Tigra System Polska, Piaseczno.
3. Tawil P., 2008, Przepiękny cyprichromis z Kigoma „Dwarf Jumbo” - karłowaty olbrzym, Tanganika Magazyn, 4: 50-57.
strony www:
http://www.cichlidae.com/gallery/species.php?s=33
http://www.akvaryum.com/forum/forum_posts.asp?TID=172377&PN=1
http://www.cichlid-forum.com/profiles/category.php?cat=7
http://www.forum.tropheus.com.pl/index.php?action=vthread&forum=4&topic=2764
http://tooold.superhost.pl/ryby/cyprichromini/jumbo.html
http://www.projekttanganika.pl/index.php/artykuly/artykul/66
http://www.qcichlid.org/cyp_lept_jumbo_art.htm
http://www.suephoto.pl/index.php/galeria/index/5/115/
Początkowo Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” był uważany za wariant geograficzny Cyprichromis leptosoma. Oba te taksony różnią się jednak wieloma cechami, np.: większe rozmiary, wyższe ciało, wyraźnie zaznaczone wklęśnięcie czołowe na wysokości oczu u Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo”, a także różnice w ubarwieniu zarówno samic jak i samców (Tawil P., 2008). O odrębności tych gatunków świadczy jednak przede wszystkim fakt, że mimo iż ich występowanie w jeziorze w części pokrywa się, nie krzyżują się one ze sobą.
Cyprichromis sp. "Leptosoma Jumbo" Mpimbwe Yellow Head - samiec
Występowanie
Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” zamieszkuje otwarte wody na głębokości od 5 do 40 m (Konings A., 2005), wzdłuż skalistych wybrzeży w południowej części jeziora. Występuje od Kanoni w Demokratycznej Republice Konga na wybrzeżu zachodnim, do Mpimbwe w Tanzanii na wybrzeżu wschodnim. Znaleźliśmy jednak informacje o lokalizacjach wysuniętych jeszcze bardziej na północ, np.: Kitumba (Demokratyczna Republika Konga), Kekese (Tanzania), Kigoma (Tanzania).
W obrębie taksonu można wyróżnić liczne warianty geograficzne i odmiany barwne. Według informacji zebranych przez osobę podpisującą się nickiem mlokman na www.akvaryum.com/forum/ znanych jest 37 wariantów geograficznych (odmian) Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” m.in. Azuri (Purple Frost), Chaitika, Chikalakate, Chipimbi, Fulwe, Kafungi, Kala Island, Kambwimba, Kantalamba, Kapampa, Kapemba (Black Fin), Kapembwa, Kasombe, Kekese, Kigoma, Kiku (Lemon Breast), Kitumba, Livua (Blue Orchid), Lunangwa (Lemon Side), Lusiba (Lime Ghost), Mamalesa, Mbita, Moba, Molwe, Moliro (Yellow Chin), Mpimbwe, Msalaba, Mzwema, Namansi, Nangu, Nkondwe, Tembwe (Speckleback Rainbow), a także Black Bee, Tricolor (Tricolor Gold Head, Yellow Head) i Turquoise Flame. Oprócz nazw gatunków należących do Cyprichromini autor zebrał również bogatą kolekcję zdjęć (a wśród nich i te naszego autorstwa ;)
Na stronie www.cichlidae.com wymienionych jest jedynie 10 wariantów geograficznych: Chaitika, Isanga, Kapamba, Kapemba, Kekese, Kipimbi, Kitumba, Malasa, Moliro, Mpimbwe.
Z kolei Patrik Tawil w artykule „Przepiękny cyprichromis z Kigoma „Dwarf Jumbo” - karłowaty olbrzym” opublikowanym w czwartym numerze „Tanganika Magazyn”, podzielił „Jumbo” na trzy grupy (ewentualne nowe gatunki): Cyprichromis sp. „Brilliant Jumbo” występujący w centralnej części zachodniego wybrzeża Demokratycznej Republiki Konga, Cyprichromis sp. „Jumbo Tricolor” występujący na znacznym terenie wybrzeża Zambii i Tanzanii, posiadający wiele wariantów geograficznych oraz Cyprichromis sp. „Dwarf Jumbo” występujący w północnej części jeziora.
W wielu opracowaniach można znaleźć jeszcze jedną odmianę Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” z Mbita Island, znaną również pod nazwą Cyprichromis sp. „Leptosoma Goldfin” Mbita, Cyprichromis Mbita „Grandiose”, Cyprichromis „Grandiosus” lub Cyprichromis „Mbita Yellow”. Od 2006 roku jest to jednak odrębny gatunek - Cyprichromis coloratus (Takahashi & Hori).
Cyprichromis sp. "Leptosoma Jumbo" Mpimbwe Yellow Head - samiec
Nazewnictwo
Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” nie jest opisanym gatunkiem, jest raczej grupą ryb posiadających wspólne cechy. Ustalenie właściwej nomenklatury stanowi więc spore trudności. Zapis przyjęty w tym artykule jest zapisem zaproponowanym przez redakcję „Tanganika Magazyn”. Nazwa składa się z kilku członów: nazwa rodzajowa; następnie skrót „sp.”, który pochodzi od łacińskiego słowa species i jest stosowany, gdy można określić przynależność rodzajową, natomiast istnieją trudności z przyporządkowaniem gatunkowym osobnika; kolejny człon to wskazanie gatunkowe; a określenie „Jumbo” odnosi się do wielkości ryby. Dalej podaje się konkretne miejsce występowania, odmianę lokalną czy formę barwną. W Internecie oraz w handlu często spotyka się nazwy umowne i zapis skrótowy.
Budowa ciała
Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” mają smukłe, wydłużone ciało. Według różnych źródeł samce dorastają do 12/14 cm, a samice do 8/10 cm. Wyraźnie zaznaczony jest dymorfizm płciowy. Wyjątkowo barwne są samce. Zwykle najbardziej efektowną ich częścią ciała jest płetwa ogonowa, która najczęściej jest ubarwiona kontrastowo w stosunku do tułowia. Często dekoracyjne ubarwienie mają także płetwy: grzbietowa i odbytowa oraz głowa. Podstawowe kolory to: żółty, bądź pomarańczowy, niebieski, fioletowy, a nawet czarny. Ich intensywność i odcienie zależą od nastroju oraz kondycji ryb. Ubarwienie samic jest najczęściej jednolicie szare lub różowobeżowe, a nieparzyste płetwy posiadają żółte, niebieskie lub czarne przebarwienia. Młode osobniki są ubarwione podobnie do samic.
W zależności od miejsca występowania zmienia się ubarwienie ciała i płetw zarówno samców, jak i samic (w znacznie mniejszym stopniu). Zmienność ubarwienia występuje nie tylko w przypadku różnych odmian (polimorfizm), ale także w obrębie jednej populacji. Zjawisko to nazywa się polichromatyzmem. Różnice w ubarwieniu mogą dotyczyć koloru ogona, głowy itp. Na przykład u samców Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” Blue Orchid część populacji (miotu) posiada pomarańczowy, a część niebieski ogon. Zjawisko to dotyczy również ubarwienia płetw samic. U „Jumbo” spotykany jest jeszcze jeden typ zmienności ubarwienia, a mianowicie zmienność w trakcie życia pojedynczego osobnika. Najlepszym przykładem mogą tu być samce Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” Kitumba, które będąc niebieskie, wraz z wiekiem mogą stawać się coraz bardziej żółte.
Samce cyprichromisów nie posiadają atrap jajowych. Posiadają natomiast intensywnie żółte zakończenia płetw brzusznych, które pełnią ich rolę w procesie rozmnażania rozpościerając się przed pyskiem samicy w trakcie uwolnienia nasienia.
Cyprichromis sp. "Leptosoma Jumbo" Mpimbwe Yellow Head - para
Zachowanie
Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” to ryby stadne, żyjące w wielkich ławicach, które mogą tworzyć wraz z innymi gatunkami należącymi do Cyprichromini, np. z Cyprichromis leptosoma, Cyprichromis coloratus, Cyprichromis pavo, a także z paracyprichromisami. Samce obierają sobie terytorium w toni wodnej, którego aktywnie bronią. Według Patrika Tawila jest to możliwe za sprawą drobnych różnic w ubarwieniu. Dzięki temu samce mogą się rozpoznawać co z kolei kompensuje brak punktów charakterystycznych w toni (Tawil P., 2008). Samce mogą przejawiać zachowania agresywne w stosunku do innych samców własnego gatunku, a także wobec przedstawicieli innych gatunków, co nasila się szczególnie w okolicach tarła.
Rozmnażanie
Tarło odbywa się w toni wodnej. Samiec zajmuje terytorium i stara się tańcząc zachęcić samicę do tarła. Ustawia się do niej bokiem, napina płetwy, trzepocze ciałem, a w końcu wygina się w łuk eksponując intensywnie żółte zakończenia płetw brzusznych. Gotowa do tarła samica myśląc, że to ziarenka ikry podąża za samcem. Ten ustawia się nad nią stymulując do złożenia ikry, tańczy i w charakterystyczny sposób wysuwa pysk na kształt trąbki. Ryby ustawiają się głową w dół, mają złożone płetwy. Samiczka składa jedno (kilka) ziarenek ikry, które bardzo szybko zbiera do pyska. Następnie samiec zbliża się eksponując żółte zakończenia płetw brzusznych. Samica chwyta je pyszczkiem, a samiec w tym momencie wypuszcza nasienie. Następuje zapłodnienie ikry. Wszystko to dzieje się bardzo szybko. Rytuał powtarza się dopóki samica nie złoży całej ikry. Co chwilę samiec opuszcza samicę i opływa swój rewir strosząc płetwy i przeganiając intruzów. W trakcie tarła oraz bezpośrednio przed nim kolory samca stają się bardzo intensywne.
Samica inkubuje ikrę i narybek przez około 3 tygodnie. Z każdym dniem jej worek gardłowy powiększa się. Inkubująca samica niemal nie pobiera pokarmu. Dba o dobre natlenienie ikry i maluszków co chwilę zmieniając ich ułożenie w pysku. Po wypuszczeniu młodych samica przestaje się nimi interesować. Narybek jest dość duży (ma około 1 cm) i podobny do matki, ich wygląd różnicuje się znacznie później.
W naturze inkubujące samice żyją w dużych ławicach i wypuszczają młode w podobnym czasie. Narybek jest od razu samodzielny, początkowo tworzy grupy przypominające przedszkola.
Cyprichromis sp. "Leptosoma Jumbo" Mpimbwe Yellow Head - samica
Doświadczenia z hodowli
W ciągu ostatnich lat mieliśmy okazję kilkakrotnie podziwiać pochodzące z odłowu Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” pływające w firmie Tropheus Tanganika. Były to osobniki z Isanga, Katete, Kekese, Kitumba oraz Mpimbwe. Dwa lata temu zdecydowaliśmy się na zakup 7 dorosłych osobników „Jumbo” Mpimbwe Yellow Head z odłowu, w układzie 4 do 3. Ryby te posiadają wspaniałe, kontrastowe ubarwienie. Trzy samce mają intensywnie żółty ogon, głowę oraz przednią część ciała, w części grzbietowej barwa ta może ciągnąć się niemal przez 2/3 długości ryby. Reszta ciała jest koloru fioletowego. Płetwy grzbietowa i odbytowa są fioletowoniebieskie, jasne, z charakterystycznymi dla każdego osobnika żółtymi i ciemnogranatowymi przebarwieniami. Mogą się one pojawiać na niewielkiej części płetw lub na całej ich powierzchni. Płetwy brzuszne są białe z intensywnie żółtymi zakończeniami. Płetwy piersiowe są przezroczyste, a ich nasady żółte. Czwarty samiec ma odmienne ubarwienie od pozostałych. Jego głowa i ciało jest beżowo-fioletowe, ciemniejące ku tyłowi, ogon niebieski z ciemnogranatowymi, a gdzieniegdzie żółtymi znaczeniami. Płetwy grzbietową i odbytową ma ciemnogranatowe z przejaśnieniami. Płetwy brzuszne białe z intensywnie żółtymi zakończeniami. Płetwy piersiowe przezroczyste z żółtą nasadą. Wokół oka niebieskoognowego samca znajduje się żółta otoczka. Samice mają beżoworóżowe ciało. Nieparzyste płetwy posiadają zróżnicowane ubarwienie od jego braku po jasnożółte i jasnożółte z ciemnymi znaczeniami. Płetwy piersiowe i brzuszne mają przezroczyste. Na pysku samic znajduje się niewielkie, żółte przebarwienie.
Nasze Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” Mpimbwe Yellow Head trafiły do zbiornika o wymiarach 120 x 40 x 40 cm. Oprócz nich obsadę stanowiła: para Altolamprologus calvus Congo Black Pearl, dwie pary Altolamprologus compressiceps Gold, para Neolamprologus fasciatus, samiec i dwie samice Lamprologus brevis oraz Mastacembelus moori. Akwarium to okazało się zdecydowanie zbyt małe dla tak dużych ryb żyjących w toni, jakimi są „Jumbo”. Problemem była zarówno długość jak i wysokość zbiornika. Cała przestrzeń została zajęta przez dominującego samca (z żółtym ogonem), pozostałe samce były zdecydowanie przeganiane, większość czasu spędzały wisząc głową w dół wciśnięte za filtry. W tym czasie obawialiśmy się utraty zdominowanych samców, które żyjąc w ciągłym stresie niemal utraciły swe charakterystyczne kolory, stając się apatyczne. Samice pływały po całym zbiorniku. Dominujący samiec regularnie podchodził do tarła z dwoma samicami, trzecia była prawdopodobnie jeszcze zbyt młoda. W tym czasie nie dochowaliśmy się żadnych młodych, gdyż wypuszczany przez samice narybek, był niemal natychmiast zjadany przez współmieszkańców akwarium.
W styczniu 2007 roku przenieśliśmy ryby do zbiornika o wymiarach 150 x 50 x 50 cm. Do obsady dołączyło 13 młodych Altolamprologus calvus Congo Black Pearl o wielkości 3-6 cm. Ponownie cała toń została zdominowana przez jednego, żółtoogonowego samca, a pozostałe musiały szukać schronienia za skałami i filtrami. Kondycja zdominowanych samców była lepsza, ale nadal nie do pozazdroszczenia. Dominujący samiec podchodził do tarła cyklicznie z kolejnymi samicami. Samice w trakcie inkubacji trzymały się na uboczu. Po około 3 tygodniach przełowiliśmy je do 112 l akwarium przeznaczonego do wychowu narybku. Po wypuszczeniu młodych samice nie wykazywały zainteresowania potomstwem i wróciły do akwarium ogólnego.
W sierpniu 2007 roku 35 młodych „Jumbo” o wielkości 4-6 cm przełowiliśmy do zbiornika o wymiarach 220 x 90 x 65 cm. Były to pierwsze ryby wpuszczone do akwarium. Chcieliśmy, aby miały one czas na przyzwyczajenie się do nowego otoczenia i ewentualne zajęcie terytoriów przed wpuszczeniem reszty obsady. Następnie do zbiornika zostały wprowadzone dorosłe „Jumbo”, młode „calwusy” i reszta obsady 375-tki. Po 2-3 tygodniach przyszła kolej na wpuszczenie 8 młodych osobników Cyphotilapia frontosa Bulumbora (2 osobniki o długości 8 cm i 6 o długości 5 cm). W późniejszym czasie do obsady dołączyły jeszcze: 3 osobniki Neolamprologus prochilus, 3 osobniki „Gnathochromis” pfefferi oraz 2 osobniki Lepidiolamprologus attenuatus Yellow.
Wybrana przez nas obsada wielu wydała się kontrowersyjna i z góry skazana na porażkę. Pytano nas: jak możemy łączyć planktonożerne Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” z jednymi z najgroźniejszych drapieżników z Tanganiki? Przecież w jeziorze Cyphotilapia frontosa zjada „leptosomy” na śniadanie. Dlaczego w akwarium miałoby być inaczej? Mimo licznych ostrzeżeń postanowiliśmy spróbować stworzyć naszą wymarzoną obsadę. Przemyśleliśmy wszystko dokładnie wiele razy, przeprowadziliśmy wiele rozmów. W końcu wprowadziliśmy obsadę zgodnie z powyższą kolejnością i czekaliśmy… Wszystko wyglądało w porządku. W ciągu pierwszego miesiąca zginęło co prawda 10 młodych „Jumbo”, ale jakież było nasze zaskoczenie, gdy zobaczyliśmy, że stały się one łupem nie „frontoz”, a Mastacembelus moori. Młode ryby były dla niego łatwą zdobyczą szczególnie nocą, gdy spały na piasku. Znikały one zawsze pojedynczo, w odstępie jednego - kilku dni. Ilość „leptosom” zmniejszała się także w późniejszym czasie, ale było to zjawisko sporadyczne. Obecnie w naszym zbiorniku pływa 14 osobników Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo”: 4 samce z odłowu (3 z żółtym i 1 z niebieskim ogonem), 2 samice z odłowu oraz 4 samce F1 (2 z żółtą głową i ogonem, 1 z żółtym ogonem i 1 z niebieskim ogonem) oraz 4 samice F1. Akwarium zostało podzielone przez samce z odłowu tak, że jego prawą część z dwoma ustawionymi pionowo skałami, zajął samiec z żółtym ogonem (wcześniej dominujący), część środkową, wokół płaskiej skały zajął samiec z niebieskim ogonem, a część lewą pozostałe dwa samce z odłowu (z żółtymi ogonami). Młode samce nie mogą swobodnie pływać w toni, są przeganiane i najczęściej szukają schronienia miedzy skałami lub w niższych partiach zbiornika. Samice pływają po całym akwarium.
Ten opisany przez nas podział nie funkcjonuje jednak w okresie tarła. Jest to widoczne szczególnie, gdy do tarła przygotowuje się samiec na co dzień zajmujący prawą część zbiornika, dawny dominant. Sytuacja w zbiorniku zmienia się diametralnie. Samiec zaciekle przegania wszystkich konkurentów. Zajmuje teren o długości około 100-120 cm. Rywalom zostaje ukrycie się miedzy skałami lub przebywanie na niewielkim obszarze usytuowanym po prawej i lewej stronie od wybranego rewiru. Co ciekawe po przegonieniu samców swojego gatunku, samiec „Jumbo” przechodzi do odganiania i straszenia przedstawicieli innych gatunków mieszkających w akwarium, szczególnie tych, które stanowią największe zagrożenie dla ikry i narybku, a więc „calwusów”, „attenuatusów”, a nawet „frontoz”. Jego sposobem walki jest prezentowanie intensywnych kolorów, stroszenie, przepychanie, podszczypywanie w bok ciała, uderzanie pyskiem w przeciwnika. Przygotowujący się do tarła samiec „Jumbo” nie czuje do nikogo respektu i potrafi być prawdziwym „zabijaką”. Gdyby zobaczyli to Ci, którzy bali się jeszcze niedawno o jego życie… Po „oczyszczeniu terenu” z ewentualnych rywali oraz intruzów samiec zwabia wybrana samicę i rozpoczyna taniec godowy. Po zakończonym tarle sytuacja w zbiorniku się uspokaja, a samiec powraca na prawą stronę zbiornika. Taki sam scenariusz powtarza się, gdy do tarła przygotowuje się samiec z niebieskim ogonem (zajmujący środkową część zbiornika), ale zajmowany i „oczyszczany” przez niego teren jest mniejszy. Pozostałe samce znajdujące się w zbiorniku mają szansę na przekazanie swoich genów jedynie używając sprytu i wykorzystując nieuwagę aktualnego „przywódcy”, który zajęty przeganianiem rywali i drapieżników opuszcza gotową do tarła samicę. O dziwo taka strategia często przynosi skutek.
Cyprichromis sp. "Leptosoma Jumbo" Mpimbwe Yellow Head - zaloty
Akwarium dla Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo”
Naszym zdaniem akwarium dla Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” powinno mieć minimalną długość 180 cm i wysokość 60 cm. Jest to konieczne, gdyż samiec w okresie godów może zająć terytorium o średnicy od 50 nawet do 120 cm. W zbiorniku musi się znaleźć spora strefa do pływania. Jeżeli decydujemy się na umieszczenie skał, to powinny zostać one ułożone tak, by umożliwić zajęcie rewirów przez kilka samców. Podłoże może być zarówno piaszczyste jak i żwirowe, ponieważ w przypadku tych ryb nie ma to większego znaczenia (na dnie osiadają jedynie w czasie snu). Rośliny nie są wymagane, ale mogą one stanowić pomoc przy rozdzieleniu terytoriów samców.
Wodę dla „Jumbo” przygotowujemy podobnie jak dla innych mieszkańców jeziora Tanganika. Powinna być zasadowa - pH w przedziale 7,8-9, przewodność na poziomie minimum 600 µS, twardość ogólna ponad 15 stopni niemieckich. Optymalna temperatura to 25-28oC.
Filtracja powinna być wydajna, nie wywołując przy tym dużego ruchu wody, tak aby umożliwić rybom swobodne pływanie po całym zbiorniku. Dobrym rozwiązaniem jest umieszczenie w jednej z komór filtra żwiru koralowego lub potłuczonych muszli ślimaków. Woda przepływając przez taki substrat, wypłukuje związki wapnia, które pozwalają utrzymać pH i twardość na odpowiednim poziomie. Proces ten zachodzi na tyle wolno, że nie może być mowy o jego szkodliwym działaniu dla ryb. W celu uzupełnienia zawartości mikroelementów co kilka tygodni można dodawać niewielką ilość roztworu soli morskiej, pamiętając o równoczesnym napowietrzaniu go przynajmniej 24 godziny przed dodaniem do akwarium. Konieczne są regularne podmiany około 30% wody tygodniowo.
Należy pamiętać o przykryciu akwarium. Przestraszone „Jumbo” potrafią wyskoczyć nawet przez wąską szczelinę.
Żywienie
Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” w naturze odżywiają się zooplanktonem, który znajdują w toni wodnej. W akwarium pobierają plankton OSI, odpowiednio małej wielkości żywy i mrożony pokarm mięsny: cyklop, kryl, wodzień, rozdrobniony pokarm płatkowany i granulowany. Ryby powinny być karmione pokarmem o niewielkich rozmiarach, małymi porcjami przynajmniej 3 razy dziennie.
Młode osobniki pobierają larwy artemii, cyklopa, plankton oraz roztarte płatki i granulki przeznaczone dla ryb mięsożernych.
Cyprichromis sp. "Leptosoma Jumbo" Mpimbwe Yellow Head - zaloty
Towarzystwo dla Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo”
Stado „Jumbo” powinno liczyć minimum 8 sztuk, ale obowiązuje tu zasada, że im jest większe tym lepiej. Naszym zdaniem najkorzystniejszy układ płci to 1:1 lub z przewagą samic, lecz opinie hodowców na ten temat są podzielone.
Dzięki rozmowom na www.forum.tropheus.com.pl poznaliśmy wiele obsad zbiorników, w których występowały „Jumbo”. Dobrze sprawdziło się połączenie Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” z cyatofarynksami, Ophthalmotilapia nasuta Tiger, Gnathochromis permaxillaris, Reganochromis caliurus, Callochromis macrops, a także z wieloma gatunkami ksenotilapii m.in. Xenotilapia melanogenys, Xenotilapia singularis, Xenotilapia flavipinnis, Xenotilapia bathyphilus oraz z Xenotilapia nigrolabiata „Red Princess”. Nie sprawdziło się natomiast połączenie z Limnochromis staneri.
Ciekawym pomysłem jest też hodowanie „Jumbo” z innymi przedstawicielami Cyprichromini. Godne polecenia jest połączenie z Cyprichromis pavo, Cyprichromis microlepidotus czy z Cyprichromis coloratus. Należy pamiętać, że nie należy łączyć w jednym zbiorniku wariantów geograficznych i odmian barwnych „Jumbo”. Istnieją różne opinie na temat połączenia Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” z paracyprichromisami. Naszym zdaniem jest to jednak działanie bardzo ryzykowne. Z powodu różnicy wielkości i temperamentu, często zdarza się, że paracyprichromisy zostają całkowicie zdominowane.
Wielu hodowców decyduje się na połączenie „Jumbo” z przedstawicielami mięsożernej Tanganiki (lamprologusami, altolamprologusami, lepidiolamprologusami). Taki układ działa bez zarzutu, ale nie ma możliwości wychowu narybku cyprichromisów w akwarium ogólnym. Młode zaraz po wypuszczeniu z pyska matki zostają zabite (mniejsze lamprologusy), bądź zjedzone. Konieczne jest więc odłowienie inkubujących samic do akwarium przeznaczonego do wychowu narybku.
Mimo iż znaliśmy przykłady nieudanego połączenia cyprichromisów z cyfotilapiami, postanowiliśmy nie zrażać się niepowodzeniami innych i spróbować hodować wspólnie te dwa gatunki w naszym nowym zbiorniku. Dorosłe Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” to stosunkowo duże ryby, aktywnie pływające w toni wodnej. W razie zagrożenia potrafią szybko uciekać, a także skutecznie ukrywać się między skałami. W ciągu dnia nie są niepokojone przez przedstawicieli innych gatunków. Zagrożone są natomiast w nocy, gdy śpią na piasku lub przyczepione po skał. Wydaje nam się, że podstawą sukcesu w połączeniu tych gatunków było wybranie do obsady dużych przedstawicieli cyprichromisów oraz młodych, urodzonych w akwarium „frontoz”. Duże znaczenie miała również wybrana przez nas kolejność wprowadzanych gatunków przy zasiedleniu zbiornika.
Cyprichromis sp. "Leptosoma Jumbo" Mpimbwe Yellow Head - samiec z niebieskim ogonem
Podsumowanie
Cyprichromis sp. „Leptosoma Jumbo” to wspaniałe ryby posiadające w zależności od okoliczności dwa oblicza: łagodne lub waleczne. Pięknie prezentują się w dużym stadzie. Polecamy je zarówno do zbiorników z pielęgnicami piaskowymi, jak i z obsadą mięsożerną.
Literatura:
1. Konings A., 2002, Pielęgnice – moja pasja, Cichlid Press – Tigra System Polska, Piaseczno.
2. Konings A., 2005, Back to Nature. Przewodnik po świecie pielęgnic z Tanganiki, Fohrman Aquaristic AB – Tigra System Polska, Piaseczno.
3. Tawil P., 2008, Przepiękny cyprichromis z Kigoma „Dwarf Jumbo” - karłowaty olbrzym, Tanganika Magazyn, 4: 50-57.
strony www:
http://www.cichlidae.com/gallery/species.php?s=33
http://www.akvaryum.com/forum/forum_posts.asp?TID=172377&PN=1
http://www.cichlid-forum.com/profiles/category.php?cat=7
http://www.forum.tropheus.com.pl/index.php?action=vthread&forum=4&topic=2764
http://tooold.superhost.pl/ryby/cyprichromini/jumbo.html
http://www.projekttanganika.pl/index.php/artykuly/artykul/66
http://www.qcichlid.org/cyp_lept_jumbo_art.htm
http://www.suephoto.pl/index.php/galeria/index/5/115/