NASZE ARTYKUŁY
Fotografia akwarystyczna

Tekst i fotografie: Magdalena i Przemysław Mirek

Część druga - Porady praktyczne

Przygotowanie zbiornika i otoczenia
    Być może dla wielu z Was to co tutaj napiszemy wyda się oczywiste. Zdecydowaliśmy się jednak rozpocząć od absolutnych podstaw. Wiele zdjęć umieszczonych w Internecie pozostawia wiele do czynienia nie ze względu na braki sprzętowe, a niechlujstwo fotografa.
Przygotowanie zbiornika powinniśmy rozpocząć od dokładnego wyczyszczenia szyby, przez którą będziemy fotografować. Od strony wewnętrznej należy usunąć nie tylko widoczne zielone i brązowe glony. Równie niekorzystnie na jakość zdjęć wpływa słabo widoczny szary osad wapienny (charakterystyczny dla zbiorników z twardą wodą). Poprawność operacji sprawdzamy patrząc na czyszczoną powierzchnię od wewnętrznej strony zbiornika przez szybę łącząca się z nią pod kątem 90 stopni. Od zewnątrz używamy płynu do mycia szyb, zwracają uwagę, aby nie dostał się on do akwarium.
Kolejny etap to sprawdzenie refleksów. Szyba akwarium odbija zarówno światło lampy błyskowej jak również to generowane przez żarówki, okna, lustra itp. Te drugie trzeba w miarę możliwości ograniczyć (np. zasłaniając żaluzje), a pozycję aparatu dobrać tak, aby refleksy nie znalazły się w kadrze, ale też tak aby oś obiektywu była jak najbliżej położenia prostopadłego do szyby. Im mniejszy ten kąt tym większa utrata jakości spowodowana załamywaniem się światła na powierzchni szyby. Radzimy nie przekraczać przy robieniu zdjęć kąta 15-20 stopni od pozycji prostopadłej.
Jeśli zbiornik nie jest wyposażony w tło można za tylną szybę włożyć kawałek jednolitego kartonu. Materiał ten musi być matowy, aby nie odbijać światła lampy.

Parametry ekspozycji
    Nie ma czegoś takiego jak parametry ekspozycji, które sprawdzą się w każdej możliwej sytuacji. Podstawą jest zrozumienie za co one odpowiadają i dostosowanie ich miarę potrzeb. Oto one:
a) wartość przesłony, czyli średnica otworu przez jaki wpada światło. Umieszczona jest w obiektywie. Jest jednym z czynników wpływających na  głębię ostrości (im większa przesłona, a tym samym bardziej domknięty obiektyw, tym większa głębia ostrości). Przepuszczenie całego światła wpadającego do obiektywu to przesłona 1. Dwukrotne zmniejszenie ilości światła oznacza się zwiększeniem wartości przesłony 1,4 raza (np. z 2,8 na 4 lub z 5,6 na 8). Na przykład obiektyw otwarty do przesłony 2,8 przepuści do matrycy cztery razy więcej światła niż obiektyw na którym ustawiono 5,6.
b) czas otwarcia migawki określa długość naświetlania matrycy. Mierzy się go w sekundach lub w częściach sekundy np. 1/100 sekundy. Wydłużenie czasu dwukrotnie spowoduje zarejestrowanie dwukrotnie większej ilości światła.
c) ISO, czyli parametr odpowiedzialny za czułość matrycy. Dwukrotne zwiększenie tego parametru powoduje zarejestrowanie dwukrotnie większej ilości światła. Oczywiście decyduje o tym elektronika aparatu, bo ilość fotonów przechodzących przez obiektyw przy zmianie tego parametru pozostaje na tym samym poziomie.
Po co nam te informacje? Przecież jest tryb „zielony” w którym aparat myśli za nas. Tutaj znowu przypominają nam się zdjęcia spotykane w sieci. Poruszone, źle naświetlone, z widocznymi szumami, podczas gdy zrozumienie tych parametrów wymaga tylko dokładnego przeanalizowania i kilku godzin prób. Szybko pływającej rybie nie uda się zrobić zdjęcia z czasem otwarcia migawki krótszym niż 1/125 – 1/160 sekundy. Dobrze jest użyć (szczególnie z bliskiej odległości) przesłony minimum 5,6 – 8, aby uzyskać odpowiednią głębię ostrości. Do tego w miarę nieszumiące ISO i zdjęcie będzie wyglądać dużo lepiej.

Tryby fotografowania
    Każdy aparat posiada kółko nastaw trybu fotografowania. Są to zwykle zielony kwadracik, P, Tv, Av, M oraz kilka tzw. trybów kreatywnych. Trudno opisać zachowanie aparatu w trybach kreatywnych, zależą one od fantazji programistów, dlatego też pominiemy je. Sugerujemy bliższe zapoznanie się z trybami Av i M. Tylko one dają 100% kontrolę nad ustawieniami ekspozycji.
a)    zielony prostokąt - w tym trybie użytkownik nie ma żadnej kontroli nad ustawieniami. ISO i czas otwarcia migawki dobierany jest automatycznie (zwykle 1/60 s), a przesłona w okolicach największego otwarcia. Nie ma również kontroli nad fleszem, o tym czy błyska, czy też nie decyduje aparat.
b)    tryb P – podobnie jak w „zielonym” aparat decyduje o migawce i przesłonie. Nam pozwala zdefiniować ISO, korektę ekspozycji i bilans bieli.
c)    tryb Tv - Użytkownik ustawia czas migawki i ISO. Automatyka dobiera przesłonę tak, aby scena została naświetlona poprawnie. Jeśli mimo zastosowania przez aparat maksymalnego otworu przesłony scena będzie niedoświetlona (w przypadku uaktywnienia lampy) brak światła zostanie skompensowany błyskiem.
d)    tryb Av - Użytkownik ustawia przesłonę oraz ISO, a aparat dobiera czas naświetlania według wskazań światłomierza. Tryb nadaje się wyłącznie (poza kilkoma wyjątkami) do fotografowania w świetle zastanym. Mimo uaktywnienia lampy, aparat nie wykorzystuje jej światła do zmiany ekspozycji.
e)    tryb M - W tym trybie użytkownik sam dobiera wszystkie parametry. Aktualną ekspozycję można odczytać na „drabince”. W przypadku uaktywnienia lampy błyskowej i niedoświetlenia, aparat mierzy światło i wylicza siłę błysku tak, aby poprawnie naświetlić scenę.
    Tyle teorii. Teraz jak to wygląda w praktyce. Robiąc zdjęcia w świetle zastanym (bez użycia lampy błyskowej) przekręcamy kółko nastaw na tryb Av (priorytet przesłony), patrzymy przez wizjer na obiekt, wciskamy spust do połowy i pojawia się nam wyliczona przez aparat długość czasu migawki. Jeśli jest mniejsza lub równa temu co podane zostało powyżej można spróbować zrobić zdjęcie. Jeśli czas otwarcia migawki jest dłuższy, konieczne może okazać się zwiększenie parametru ISO. Według nas najwyższa akceptowalna czułość dla aparatów z matrycą APS-C to 800, choć odczucie to jest mocno subiektywne i zależy od konkretnego modelu. Co jeśli pomimo podniesienia ISO czasy są zbyt długie? Pozostanie nam zaakceptować poruszone zdjęcie lub przejść do trybu M i doświetlić obiekt za pomocą lampy błyskowej. 
W trybie manualnym (M) ustawiamy odpowiadające nam parametry ekspozycji (np. zbliżone do tych powyżej). Na drabince ekspozycji wskaźnik powinien przesunąć się maksymalnie w lewo i migać. Taka sygnalizacja oznacza, że przy zadanych parametrach, jeśli nie użylibyśmy lampy, scena byłaby niedoświetlona. Aparat jednak zmierzy potrzebne światło i błyśnie z odpowiednią siłą.   

Praca z lampą błyskową
    Obecnie produkowane aparaty wyposażone są w system TTL dobierający automatycznie siłę błysku. Jego zadaniem jest zmierzenie światła podczas próbnego przedbłysku, który generowany jest przed otwarciem migawki (dla nas jest niewidoczny), obliczenie siły potrzebnej do błysku właściwego, a następnie przekazanie tej informacji do lampy. Brzmi prosto. My akwaryści w przypadku pracy z błyskiem mamy jednak w kadrze co najmniej dwa obiekty odbijające światło - szybę oraz łuski ryb (szczególnie w przypadku ryb ubarwionych na kolor szary). Jak sobie poradzić z tym problemem? Najprościej mówiąc należy rozproszyć światło oraz odsunąć oś palnika lampy jak najdalej od osi obiektywu. Odległość należy dobrać doświadczalnie. W przypadku zdjęć poziomych wystarcza zestaw lampa zewnętrzna na aparacie plus rozpraszacz (w tym przypadku źródło światła oddalone jest od osi obiektywu o około 30 cm). Uzyskujemy efekt miękkiego oświetlenia ryby oraz delikatnego cienia na dnie. Dla bardziej zaawansowanych polecam zestawy lamp wyzwalane radiowo lub poprzez kabel.
    Wspomnieliśmy o rozpraszaczu, który naszym zdaniem jest niezbędny. Jego brak zdecydowanie zwiększy prawdopodobieństwo przepaleń. Zachęcamy do próby rozproszenia światła choćby za pomocą odpowiednio zwiniętej kalki technicznej lub nawet zwykłej kartki papieru. Uzyskany efekt może przekroczyć najśmielsze oczekiwania.
    Jeszcze kilka słów o systemie TTL. Światło zawsze mierzone jest na obiekcie, który znajduje się najbliżej aparatu w kadrze (a nie na tym na który ostrzymy!). W związku z tym mogą pojawić się pewne problemy w przypadku obecności w kadrze innych obiektów np. całego stada ryb. W takich przypadkach polecamy zastosowanie kilku źródeł światła np. zestawu lamp systemowych sterowanych przez lampę przypiętą do aparatu. Takie rozwiązanie ma jednak jeden poważny minus – cenę.

Inne ważne parametry aparatu
    Poza parametrami określającymi ekspozycję musimy zadecydować o kilku innych, potencjalnie tylko mniej ważnych. Oto niektóre z nich:
a) jakość zdjęcia – zwykle możemy tutaj ustawić czy zdjęcia ma być zapisane w formacie RAW, JPG czy też w obu. W przypadku plików JPG, nawet jeśli planujemy publikować zdjęcie w Internecie,  proponujemy zapisywać zawsze największy plik przy najmniejszej kompresji. Da nam to o wiele większe możliwości przy późniejszej obróbce.
b) korekta ekspozycji – pozwala nam zadecydować o ile zmienić ekspozycję w stosunku do pomiaru wykonanego przez aparat. Pomiar aparatu podatny jest na błędy. W przypadku mierzenia na jasnym obiekcie ustawi ekspozycję „zbyt ciemną” i odwrotnie w przypadku jasnych obiektów. Ta funkcja pozwala nam naprawić ten problem.
c) korekta siły błysku – działa analogicznie jak korekta ekspozycji w stosunku do siły błysku lampy. System TTL zwykle niedoświetla zdjęć o około 2/3 EV (zdjęcie niedoświetlone łatwiej jest później doprowadzić do ładu w programie graficznym niż zdjęcie prześwietlone). Nie ma to większego znaczenia przy obróbce RAW, jednak rozjaśnianie jpg’a podczas obróbki wpływa na jego jakość. Z tego typu sytuacje lepiej jest korygować przed wykonaniem zdjęcia.
d) bilans bieli – określa temperaturę barwową światła jakim oświetlony jest obiekt. W 99% przypadków zadziała ustawienie AUTO. Problem pojawia się w przypadku stosowania świetlówek o różnej temperaturze barwowej. Najlepiej wykonać zdjęcie w RAW i ewentualnie dopasować na komputerze. Pliku JPG z błędnie ustawionym bilansem bieli nie da się „uratować”.
e) ostrość, kontrast, nasycenie koloru, ton koloru – parametry te określają nasilenie w/w parametrów dla pliku JPG. Nie mają żadnego wpływu na plik RAW.


Jak to zostało zrobione?
    Poniżej kilka przykładów zdjęć z opisem ich wykonania.



Zdjęcie zostało wykonane zestawem Canon 5d, obiektyw Canon EF 100 macro L oraz lampą Canon 580 EX z rozpraszaczem Lumiquest ultrasoft. Parametry ekspozycji: tryb M, czas 1/200 sekundy, przesłona 8, ISO 400.




Zdjęcie zostało wykonane zestawem Canon 5d, obiektyw Canon 24-105 (ogniskowa 24 mm), bez lampy. Ze względu na brak możliwości równomiernego doświetlenia całego zbiornika, który mierzy 220 cm zdecydowano się na zdjęcie w świetle zastanym ze statywu. Włączone było oświetlenie zbiornika umieszczone w pokrywie – 2 x 39 W. Parametry ekspozycji: tryb Av, czas 1/25 sekundy, przesłona 4, ISO 1600.




Zdjęcie zostało wykonane zestawem Canon 30d, obiektyw Canon EF-S 60 macro oraz lampą Canon MR-14 EX. Jest to lampa pierścieniowa mocowana do obiektywu. Jedyna możliwość pozbycia się odbić lampy na zdjęciu to przyłożenie obiektywu do przedniej szyby akwarium. W tym przypadku nie było możliwości zastosowania „zwykłej” lampy, ze względu na pojawienie się cienia. Młode znajdują się wewnątrz muszli. Parametry ekspozycji: tryb M, czas 1/200 sekundy, przesłona 5,6, ISO 400.

Część pierwsza - Podstawowe wiadomości o fotografii

Część trzecia - Obróbka zdjęć


|  O NAS   |  AKTUALNOŚCI   |  GALERIA TANGANIKA   |  GALERIA INNE   |  GALERIA PODRÓŻE   |  GALERIA NATURA   |  KONTAKT   |
Wykorzystanie materiałów znajdujących się na tej stronie bez zgody autora jest przestępstwem.
Copyright 2007 Anielski.net, Inc. All rights reserved. Stronę odwiedziło 444190 użytkowników.